Natuurkunde in de Wereld van de Efteling: praktijkervaring voor Applied Physics

Applied Physics aan de Universiteit Twente combineert fundamentele natuurkunde met real-life toepassingen. In de Efteling komen deze twee aspecten samen: daarom organiseerden we een tweedaags evenement voor onze studenten.

Van theorie naar praktijk in een pretparkomgeving

Op dag 1 leerden de studenten de theorie achter achtbanen, optische illusies, wildwaterbanen en de besturing van poppentheater. Op dag 2 ervaren ze de fysica van het pretpark in het echt. Via dit evenement laten we hen het toegepast gedeelte van de Applied Physics beleven en bieden we een richtinggevende oriëntatie op het werkveld.

De samenwerking between de Efteling en de opleiding benadrukt hoe vaart en verbinding centraal staan in onze benadering van leren en maatschappelijke betrokkenheid. Betrokkenheid bij de leefomgeving zit in ons DNA en vormt onze roots.

illustratieve afbeelding van studenten in achtbaanomgeving

Toegankelijkheid en maatschappelijke betrokkenheid

Om een plek te kunnen bieden waarin verbinding centraal staat is het belangrijk dat iedereen zich welkom voelt. Echt verbinden begint bij respectvol met elkaar omgaan, een ander kunnen begrijpen en willen verstaan. Hoe kan dat beter dan door verhalen te beleven waarin we onszelf herkennen en waarmee we elkaar kunnen inspireren? Precies dat gebeurt al meer dan zeventig jaar in de Wereld van de Efteling.

Om een plek te kunnen bieden waarin verbinding centraal staat is het belangrijk dat iedereen zich welkom voelt, ongeacht fysieke, financiële of sociale beperkingen. De Efteling is voor iedereen. Iedereen is even welkom. We leggen de focus op het vergroten van onze toegankelijkheid voor gasten met een beperking en (fysiek, financieel of sociaal) kwetsbare groepen. Partijen die wij sponsoren zijn onder andere Villa Pardoes, Stichting Het Vergeten Kind, Save The Children, Stichting Kinderen van de Voedselbank en Make a Wish. Vanaf de kerstvakantie van 2023 zal Stichting Leergeld hier ook een onderdeel van worden. De Efteling gaat voor vijf jaar een samenwerking met Stichting Leergeld aan, waarbij er per jaar 80.000 entreetickets gedoneerd worden. Ook werkt de Efteling nauw samen met partijen die kunnen helpen om haar toegankelijkheid te vergroten.

De Efteling investeert daarom actief in de relatie met de lokale gemeenschap en ondersteunt lokale initiatieven op gebied van sport, cultuur en natuur. SportStichting Natuurpark de Efteling is in 1952 voortgekomen uit een sportpark met voetbalvelden en een speeltuin. CultuurDe Efteling is een beetje van iedereen en wordt vaak gezien als cultureel erfgoed. NatuurDe zorg voor de natuur zit in ons DNA.

infographic duurzaamheid en maatschappelijke betrokkenheid

Water, duurzaamheid en samenwerking met Natuurmonumenten

Water is onmisbaar. Voor mensen, voor natuur én voor onze dranken. Het vormt ongeveer 90% van de basis van frisdrank en is daarmee een van onze belangrijkste ingrediënten. Tegelijkertijd neemt de druk op beschikbare waterbronnen toe door klimaatverandering en langere periodes van droogte. Dat geldt ook voor het stroomgebied waaruit wij ons water betrekken, rondom onze fabriek in Dongen in Noord-Brabant. De fabriek van Coca‑Cola Europacific Partners (CCEP) in Dongen produceert meer dan 85% van alle dranken uit het assortiment van Coca‑Cola die in Nederland worden verkocht. Daarbij maken we gebruik van grondwater uit de natuurlijke mineraalwaterbron De Wildert. Onze wereldwijde ambitie is helder: we willen al het water dat we gebruiken voor onze productie teruggeven aan de natuur. In Nederland werken we hard aan het behalen van deze ambitie. Dat doen we onder meer door bij te dragen aan wateraanvullingsprojecten die natuurgebieden versterken en de beschikbaarheid van water op de lange termijn helpen vergroten.

Zo werken we al jarenlang samen met Natuurmonumenten aan projecten gericht op natuurherstel, het vasthouden van water in kwetsbare gebieden en het verbeteren van de natuurlijke waterhuishouding Project Pastoorsweijer en Bergeijk, Noord-Brabant. In 2026 lanceerden we een bijzonder project met de Efteling om deze ambitie kracht bij te zetten. Op het terrein van het attractiepark worden drie vennen uitgebreid en verbeterd. “Water is essentieel voor mensen, de natuur én onze producten. We zien een gezamenlijke verantwoordelijkheid om het stroomgebied waarin we beiden actief zijn, te beschermen.”

kaart van watersysteem bij Efteling

Duurzaamheid in de praktijk bij de Efteling

“We weten inmiddels dat ons natuurlijke landschap, inclusief vijvers en plassen, van grote waarde is voor de beleving van onze bezoekers. Daarom willen we deze omgeving behouden én verrijken voor de komende generaties. Wanneer het project in 2027 wordt afgerond - precies 75 jaar na de opening van de Efteling en 70 jaar na de vestiging van onze fabriek in Dongen - bereiken we een mijlpaal.”

In films over straaljagerpiloten heeft men het altijd over g-krachten. Wat dat nu eigenlijk zijn, daar mochten acht eerstejaars studenten Technische Natuurkunde deze weken hun tanden in zetten. Het is maandagochtend één en al bedrijvigheid in de Efteling, maar nog niet met gezinnetjes. Tractoren en bulldozers rijden af en aan en hoveniers zijn in de weer met honderden bakken viooltjes. Vandaag is dus een goed moment voor de studenten om een dagje te komen meten voor hun OGO-project.

Het projectgroepje wil in drie richtingen de versnellingen meten die een mens in de achtbaan ondervindt. Daarvoor schaften ze een meetapparaatje aan en bouwden ze zelf een instrument. Bij het bekende huisje aangekomen waar je normaal in je karretje stapt, binden de studenten hun meetapparatuur vast aan een stoeltje van de vernieuwde Python. Laptops worden uitgeklapt en meetprogramma’s gestart. “Zet eens een Efteling-muziekje op. Laat eens zien dat we echte fans zijn”, klinkt het jolig. De data komen goed binnen en de studenten ervaren hoe de metingen verlopen.

Na een uurtje instellen en testen is men er klaar voor. De twee ‘treintjes’ draaien hun eerste rondjes. Het geratel van de klimmende karretjes klinkt vertrouwd; de vreugde is groot als blijkt dat de data goed op de laptops binnenkomen. Volgende stap: meten met een paar mensen in het karretje. De Efteling is overigens ook zeer geïnteresseerd in de resultaten van de metingen. De Efteling mooier doorgeven…

Toekomst en doelstellingen

Goed zorgen voor de wereld om ons heen. Daar hoeven we niet over na te denken. Dat zit gewoon in onze natuur. Wij weten als geen ander dat je met aandacht en liefde de wereld kan veranderen. En dat is écht geen sprookje, dat is de kracht van de Efteling. Al sinds de oprichting van Stichting Natuurpark de Efteling in 1950 zetten we ons in om de Efteling nóg mooier door te geven dan ze nu al is. Om in 2030 klimaatneutraal te zijn willen wij de uitstoot van onze dagelijkse bedrijfsvoering zoveel mogelijk reduceren en in 2050 Net Zero zijn. Met verbeeldingskracht als energiebron zijn wij elke dag bezig om ons park te verduurzamen. Dat moet ook wel, want de lat ligt hoog: de Efteling wil klimaatneutraal zijn in 2030. Daarom hebben we sinds 2023 meer dan 25.500 zonnepanelen om zelf stroom op te wekken en twee grote batterijen om die stroom slim in te zetten. Met Stichting Natuurpark de Efteling als enige aandeelhouder hoort natuur simpelweg bij ons. En laten we eerlijk zijn: de Efteling is niet de Efteling zonder groene omgeving. Voor onze gasten is de natuur een beleving op zich.

Het is van groot belang om het natuurlijke karakter van de Efteling te allen tijde te behouden. Zo mag er maar maximaal 11% van het attractiepark bebouwd worden. En blijft er in het overige gebied ruimte over voor de ontwikkeling van biodiversiteit. De benodigde energie voor de Wereld van de Efteling wordt steeds meer opgewekt met eigen duurzame bronnen. Op verschillende daken, zoals op het dak van Symbolica, liggen zonnepanelen en in 2022 hebben we 12.000 extra zonnepanelen op het parkeerterrein geplaatst. Bij (groot) onderhoud van attracties wordt er altijd gekeken naar verduurzaming, bijvoorbeeld door LED-verlichting of zuinigere motoren. Vanaf 2023 is het parkdeel Anderrijk gasloos verwarmd en gekoeld dankzij de warmte-koudeopslag (WKO). Ook het Efteling Grand Hotel, dat opende in 2025, is hierop aangesloten. Daarnaast worden verschillende kantoorpanden gasloos verwarmd en gekoeld. In 1992 opende het Efteling Hotel (nu het Efteling Wonder Hotel) met de allereerste WKO-installatie in de Wereld van de Efteling.

illustratieve foto van zonnepanelen en duurzame energie

Al sinds de komst van Holle Bolle Gijs in 1959 zijn we in de Efteling bezig om zwerfafval te voorkomen en gasten te stimuleren hun afval goed weg te gooien. De Efteling zoekt steevast naar meer manieren om afval te recyclen en restafval terug te brengen. Onze ambitie is 0% restafval in 2030. Afval op de juiste manier laten scheiden is hier de grootste uitdaging. De eerste stap is gezet met het apart houden van de petflesjes dankzij het statiegeld. Achter de schermen zamelt de Efteling alle verschillende afvalstromen apart in. En dat levert diverse nieuwe grondstoffen op. Ook zoeken we steeds naar circulaire oplossingen.

Het grootste deel van onze gasten komt met de auto naar de Efteling. We willen graag dat dit vervoer schoner wordt. Daarom is er een fors aantal laadpalen voor elektrische auto’s. Gasten die met de fiets komen, kunnen deze gratis stallen direct naast de hoofdentree. De Efteling wil de CO2-uitstoot van woon-werkverkeer in 2030 met 20% per medewerker verminderen. Betrokkenheid bij de leefomgeving zit in ons DNA en vormt onze roots.

grafiek CO2-reductie en mobiliteitsinitiatieven

Meta-informatie over de leerervaring

Dit artikel beschrijft een leerervaring waarbij natuurkunde in de praktijk werd gebracht tijdens een bezoek aan de Efteling met studenten Technische Natuurkunde van de Universiteit Twente. Het belicht de combinatie van theoretische concepten en real-world toepassing in een speelse omgeving, evenals de focus op duurzaamheid en maatschappelijke betrokkenheid die de Efteling nastreeft.

tags: #efteling #project #natuurkunde