Aan het ontslag als statutair bestuurder besteedden we al eerder aandacht. Lees bijvoorbeeld ons artikelen over fouten bij het ontslag als statutair directeur, ziek melden bij het ontslag als statutair bestuurder en een vaststellingsovereenkomst en ontslagvergoeding. Maar hoe gaat het nu praktisch in zijn werk bij een ontslag als statutair bestuurder?
Hoe ontslag van een statutair bestuurder doorgaans begint en waarom de AvA/ BAvA-pas belangrijk is
Anders dan bij een gewone werknemer, wordt het ontslag van een statutair bestuurder gewoonlijk ingeleid met een uitnodiging voor een AvA of BAvA. Aan die uitnodiging gaat gewoonlijk een bestuursvergadering (waarin wordt besloten dat er een AvA zal worden gehouden) vooraf. In dat geval kun je als statutair bestuurder dus al op de hoogte zijn van het aanstaande ontslag. Soms staat in de statuten dat elk van de aandeelhouders of iedere bestuurder afzonderlijk bevoegd is tot het uitroepen van een vergadering. In de uitnodiging is de agenda voor de vergadering opgenomen. Op de agenda staat in elk geval het ontslag van de statutair bestuurder. In de agenda bij de uitnodiging is de reden voor het ontslag meestal zeer summier beschreven. Daarmee blijft de uitnodiging - die ook met eventuele medebestuurders wordt gedeeld - zelf ‘clean’.
Het voordeel daarvan is dat er daarmee nog geen inhoudelijke discussie gaat circuleren buiten de kring van de aandeelhouder(s) en de bestuurder zelf. In de toelichting die als bijlage aan de uitnodiging wordt gehecht, moeten de aandeelhouders wel meer informatie geven over de achtergrond van het ontslag. Soms betoogt men wel dat de aandeelhouder in de ontslagbrief of de toelichting al de ontslaggrond zou moeten noemen, maar de rechter volgt dat niet altijd.
Strategisch handelen bij ontvangst van de uitnodiging
Soms heeft de statutair bestuurder wel al een voorgevoel dat er iets op til is of is zelfs als volledig duidelijk dat een ontslag in voorbereiding is, maar in veel gevallen komt de brief met zo’n aankondiging als een verrassing. Vaak word je bovendien na overhandiging van de brief naar huis gestuurd. Dat kan leiden tot paniekreacties, waarvan je later mogelijk de wrange vruchten plukt. Wat is er nu wel handig?
Door the vraagstelling: Ziek melden? Personal spullen weghalen? Sleutels inleveren? Om met het laatste te beginnen: dat is niet handig. Naast dat het juridische consequenties kan hebben, zijn data bewegingen bijna altijd te traceren door experts. Door het meenemen van persoonlijke spullen of het inleveren van sleutels geef je als statutair bestuurder het signaal dat je je al bij het ontslag hebt neergelegd. Dat is niet per se gunstig voor een onderhandelingspositie en raden wij niet aan.
Ziek melden na ontvangst van de uitnodiging voor de AvA heeft in de meeste gevallen in elk geval geen strategisch nut meer. De algemene regel voor dit soort zaken is: doe niets wat schadelijk is voor de vennootschap. Niettemin is elke zaak verschillend en kunnen er bijzondere omstandigheden zijn waardoor een andere koers raadzaam kan zijn. De AvA of BAvA is gewoonlijk op vrij korte termijn gepland. Wettelijk gezien moeten er tenminste 8 dagen zitten tussen de uitnodiging en de dag waarop de AvA plaatsvindt.
Voorbereiding en rol van advocaten
Omdat er vaak vrij weinig tijd is voor de voorbereiding en er een complexere achtergrond aan het ontslag ten grondslag ligt, is het wel handig om snel contact te zoeken met een advocaat. In veel gevallen is het wenselijk om de AvA goed voor te bereiden zodat invulling kan worden gegeven aan de wettelijke hoorplicht. In veel gevallen kan nog voor de AvA onderhandeld worden tussen de advocaten. Uitgangspunt is dat er sprake is van een voorgenomen ontslag. De AvA mag dus geen acties nemen die erop wijzen dat het besluit al is genomen. “De directeur is voor een fait accompli is geplaatst.”
Bij de AvA zijn meestal de aandeelhouder(s) of hun vertegenwoordiger(s) aanwezig en verder de bestuurder en zijn of haar vertegenwoordiger. De AvA of BAvA zelf bevat een aantal vaste onderdelen: er wordt een voorzitter benoemd en een notulist aangewezen. De aandeelhouder zorgt hier in de meeste gevallen voor. Daarna wordt besproken of de uitnodiging en de toelichting goed ontvangen zijn en of de statutair bestuurder daar nog een reactie op wil geven. Vaak zal de statutair bestuurder een reactie hebben voorbereid waarin hij ingaat op de redenen voor het ontslag. Die kan worden voorgelezen en aan de notulen van de vergadering worden gehecht. Naast de hoorplicht (het recht van de statutair bestuurder om gehoord te worden over de redenen voor ontslag) heeft de statutair bestuurder ook een adviesrecht. Gewoonlijk zal de bestuurder de aandeelhouders adviseren om af te zien van het voorgenomen ontslag. Ook eventuele andere bestuurders kunnen hun advies geven over het ontslag. Daarna kunnen de aandeelhouders zich beraden over het ontslag. De AvA wordt daarvoor meestal even geschorst. Na het beraad delen de aandeelhouders het besluit mede. Soms is er daarna nog gelegenheid om met elkaar in gesprek te gaan, maar vaak - zeker als het ontslagbesluit is gevallen - is de stemming er niet naar om gezellig na te tafelen.
Formele stappen na het ontslagbesluit
Na de AvA moeten de notulen van de bijeenkomst worden verstrekt. Aan de hand van de notulen en de toelichting en de andere stukken uit het dossier, zal de statutair bestuurder met zijn raadsman of -vrouw bepalen hoe verder te gaan. Is er voldoende grond voor een procedure om een billijke vergoeding te vragen? Zijn er formaliteiten niet nageleefd waardoor het ontslagbesluit vernietigbaar of nietig is? Of kan volstaan worden met het invorderen van de contractuele aanspraken? In dit artikel bespreken we in algemene zin welke zaken in een ontslagtraject aan de orde kunnen komen. In de praktijk zijn er natuurlijk allerlei complicaties en constructies denkbaar die een andere aanpak vereisen.
De rol van WBTR, arbeidsrecht en de bijzondere positie van de statutair bestuurder
De Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen (WBTR) die per 1 juli 2021 in werking is getreden, heeft het ontslag van bestuurders van stichtingen en verenigingen vereenvoudigd. Voortaan geldt ook voor deze bestuurder de ruimere ontslagmogelijkheid. Een (ex-)bestuurder die vindt dat werkgever geen reden voor ontslag had, kan de rechter om een billijke vergoeding vragen. Het is voor een (ex-)bestuurder niet mogelijk te vorderen dat hij terug in dienst keert bij het bedrijf. Mocht de werkgever procesfouten gemaakt hebben in de beëindiging, dan kan dat er wel toe leiden dat het ontslag niet geldig is gegeven.
Een bestuurder heeft een dubbele rechtspositie: hij is zowel werknemer als bestuurder. De arbeidsovereenkomst en de aanstelling als bestuurder vormen een zogeheten dubbele rechtsverhouding. De regels voor het ontslag wijken op meerdere punten af van het reguliere arbeidsrecht. Zo kan de OR adviesrecht hebben bij benoeming en ontslag van de bestuurder, afhankelijk van de situatie en type vennootschap. De OR moet tijdig om advies gevraagd worden en geïnformeerd worden over de redenen achter het besluit. Het standpunt van de OR moet mee naar de AVA.
Praktische conclusie en vervolg
Een ontslag van een statutair bestuurder vereist zorgvuldige uitvoering om niet-nuttige risico’s zoals vernietiging van het ontslag of het betalen van billijke vergoedingen te vermijden. De stappen en regels zijn afhankelijk van of de bestuurder aandeelhouder is, of er sprake is van een overeenkomst van opdracht versus een arbeidsovereenkomst, en welke statutaire bepalingen gelden. Een juiste aanpak inclusief tijdige adviesrichtlijnen, hoorplicht en duidelijke communicatie met alle betrokken partijen vergroot de kans op een rechtsgeldig ontslag en beperkte consequenties.
tags: #vrijwillig #vertrek #bestuurder