In de traditionele Chinese geneeskunde wordt de huid nooit als een geïsoleerd orgaan behandeld. Waar de reguliere dermatologie eczeem en psoriasis vaak vanuit de huid zelf benadert, kijkt een TCM-behandelaar juist naar wat er onder het oppervlak gebeurt: hoe stromen Qi en Bloed, is er sprake van een teveel of een tekort, en welke pathogene factoren hebben zich in het lichaam genesteld. Een huidklacht die steeds op dezelfde plek terugkeert, verergert bij warmte, of juist typisch is voor droge winterse periodes, vertelt een behandelaar dus veel meer dan alleen “eczeem” of “psoriasis”. Deze manier van kijken verklaart ook waarom twee cliënten die in het spreekuur van de huisarts allebei de diagnose “constitutioneel eczeem” krijgen, in de spreekkamer van een TCM-behandelaar met heel verschillende formules naar huis kunnen gaan.
De vier terugkerende factoren in de huiddiagnostiek in TCM zijn Hitte in het Bloed, Wind, Bloed-stagnatie en Vocht. Hitte in het Bloed wordt gezien als een van de meest voorkomende oorzaken van rode, brandende en snel geïrriteerde huid, vaak gepaard met een gevoel van hitte van binnenuit. Wind wordt gezien als verklaring voor plotseling opkomende klachten, veranderende plekken en hevige, verspringende jeuk. Bloed-stagnatie wordt aangewezen bij langdurige, hardnekkige plekken met donkere, paarsige verkleuring, verdikte huid of schilfering. Voor eczeem maakt de Chinese geneeskunde onderscheid tussen acute nattende en chronische droge fasen, wat bepaalt welke kruiden worden ingezet. In de acute fase is Hitte en Vocht in Bloed en huid aanwezig; in de chronische fase verschuift de diagnose naar Bloed-droogte met een restant Wind.
Psoriasis wordt gezien als een aandoening waarbij Bloed-Hitte een centrale rol speelt, zeker in de actieve fase met felrode, verheven plekken en veel schilfering. Kruiden zoals Sheng Di Huang, Mu Dan Pi en Chi Shao worden ingezet om het Bloed te koelen en de Hitte uit het systeem te halen. Bij hardnekkige plekken worden ook kruiden toegevoegd die de bloedsomloop bevorderen, zoals Tao Ren, Hong Hua of Ji Xue Teng. Dit sluit aan bij de klassieke gedachte dat waar Bloed niet vrij stroomt, weefsel zich ophoopt en verdikt: “waar geen doorstroming is, ontstaat pijn of stagnatie.”

Naast bovenstaande thematiek kent de Chinese materia medica middelen die specifiek bekendstaan om hun werking bij huidaandoeningen. Bai Xian Pi wordt beschouwd als een van de belangrijkste kruiden om Hitte en Vocht uit de huid te klaren en jeuk te verminderen. Ku Shen heeft een vergelijkbare, intens bittere werking en wordt zowel inwendig als uitwendig ingezet. Deze losse kruiden maken deel uit van bredere formules die zorgvuldig worden samengesteld en aangepast aan het individuele patroon. Een bekend uitgangspunt voor eczeem met Wind en Hitte is Xiao Feng San, “poeder om Wind te verdrijven”, dat kruiden combineert die Wind verspreiden, Hitte klaren en tegelijk het Bloed voeden zodat de formule niet te uitdrogend werkt. Voor psoriasis met uitgesproken Bloed-Hitte wordt vaak uitgegaan van varianten op Xi Jiao Di Huang Tang, aangepast aan hedendaagse kruiden, of van formules gebouwd rond Sheng Di Huang en Mu Dan Pi.
Een kenmerk van de Chinese aanpak is dat inwendige kruiden vaak worden gecombineerd met uitwendige toepassingen. Kruidenafkooksels zoals Ku Shen, Bai Xian Pi, Huang Bai en Di Fu Zi worden bereid tot een sterk aftreksel voor spoelingen, kompressen of badtoevoegingen op de aangedane huid. Traditionele zalven en oliën waarin kruiden zoals Zi Cao worden verwerkt, leveren koelende en herstellende eigenschappen. Bij droge psoriasisplekken wordt soms gekozen voor een olie- of vetbasis; bij nattend eczeem juist voor een waterige, drogende bereiding.
Het artikel benadrukt dat twee mensen met dezelfde westerse diagnose totaal verschillende patronen kunnen laten zien, en daarmee ook totaal verschillende formules nodig hebben. Een formule die bij nattend, Hitte-gedomineerd eczeem werkt, kan bij iemand met droge Bloed-tekort variant averechts werken. Fototoxiciteit is een relevante bijwerking: sommige kruiden zoals Bu Gu Zhi kunnen de huid gevoeliger maken voor zonlicht; wie langdurig in de zon verblijft loopt meer risico op irritatie of pigmentvlekken.
Praktische kanttekeningen: beginners verwachten soms snelle effecten zoals bij corticosteroïdzalf, maar de Chinese kruidenaanpak werkt geleidelijker. Het doel is om het onderliggende patroon van Hitte, Vocht, Wind of Bloed-stagnatie in het hele lichaam te verschuiven. Formules worden doorgaans elke vier tot zes weken aangepast op basis van veranderingen in huid, tong en pols. Een beginformule kan later verschuiven naar het voeden van Bloed en herstellen van Milt-functie, zodat de huid van binnenuit steviger en minder gevoelig voor terugval wordt. Cliënten houden vaak een kort dagboek bij over jeuk, voeding, omstandigheden en visuele huidveranderingen; dit patroon in de tijd is vaak meer informatief dan een momentopname.
De Chinese geneeskunde ziet eczeem en psoriasis niet als vaste ziektebeelden, maar als uitingen van onderliggende patronen waarin Hitte, Vocht, Bloed-stagnatie en Wind wisselende combinaties vormen. Een kruidentherapeut stelt zo een formule samen die zowel inwendige kruiden als uitwendige spoelingen of zalven kan omvatten. Dit perspectief benadrukt maatwerk en de dynamiek van reageren op veranderingen in de gezondheid van de cliënt.

Verhalen van longen, luchtwegen en hoest: de hoest- en verkoudheidbenadering
Verkoudheid volgens de traditionele Chinese geneeskunde wordt gekarakteriseerd door toelichting van het Long-systeem en Wei Qi: windkrachten (Wind-koud, Wind-hitte), vocht en damp spelen een cruciale rol. Behandelingen richten zich op het faciliteren van de beschermende Qi om ziekteverwekkers door het lichaamsoppervlak te verdrijven, het bevorderen van de longfuncties en het gladmaken van Qi-stromen, en het hervatten van de normale afscheidingen in keel of luchtwegen. Afhankelijk van het patroon worden verschillende kruidencombinaties ingezet, zoals perilla-blad, ephedra, verse gember, pepermunt, chrysanthemum en moerbeiblad.
Drie voornaamste disharmoniepatronen zien we vaak bij hoest en verkoudheid: Wind-koud type, Wind-hitte type en Droge hitte type. Wind-koud type toont een hoest met helder of wit slijm, met een wit tongbeslag en drijvende pols; recepten zoals gemodificeerde san ao tang met xing su san worden genoemd, waarbij ephedra en andere kruiden de Qi-stroom van longen laten verzachten. Wind-hitte type presenteert zich met geel slijm, keelpijn en dorst; voorbeelden zoals sang ju yin richten zich op het verdrijven van wind-hitte en het verdunnen van slijm. Droge hitte type veroorzaakt droog hoesten en heesheid; recepten zoals shang xing tang bevorderen vocht in de longen en kalmeren de keel.
Extra kruiden kunnen nodig zijn afhankelijk van symptomen zoals dik plakkerig slijm, keelpijn, of zweten. In ernstige congestie of overmatige neusafscheiding kunnen aanvullende kruiden het stoppen. De tekst noemt ook zomergerelateerde klachten waarbij aromatische kruiden de zomerhitte tegenhouden. Het stoppoeder zhi sou san wordt genoemd als hoest stopt na infecties van de bovenste luchtwegen.
Tot slot benadrukt de TCM dat hoestbehandeling op maat is en verschillende aspecten aanspreekt: uitdovende hoest, kalmeren van jeukende keel, losmaken van slijm en verlichten van neusverstopping en hoofdpijn. Een evenwichtige benadering kan leiden tot betere longfunctie en weerstand tegen omgevingsprikkels. Het artikel wijst erop dat verkeerd dieet, zoals teveel koud en rauw voedsel, de milt kan verzwakken en slijm en vocht kan ontwikkelen, terwijl warm en kruidig voedsel de warmte kan doen accumuleren en slijm verdikken.

Bi Qiu Tang en aanvullende supplementen voor allergieën
Weinsch.nl biedt kruidenondersteuning bij allergieën als Extra sterk, gebaseerd op Bi Qiu Tang. Deze moderne formule combineert Astragalus, Codonopsis en Atractylodes met Chinese yam om Milt en Long-Qi te tonifiëren en Wei Qi te consolideren. Xin Yi Hua, Bo He, Fang Feng en Jing Jie verdrijven Wind en openen de neusgangen; Yi Yi Ren en Ze Xie voeren Damp af; Wu Wei Zi en He Zi adstringeren de longen. De combinatie helpt om zowel onderliggende leegte als acute symptomen aan te pakken.
Belangrijk om te weten: dit is een voedingssupplement en geen geneesmiddel. De formule wordt in de tekst gepresenteerd als een product met betrekking tot allergieën en seizoensgevoeligheden, en wordt beschreven met nadruk op tonifiërende en verduidelijkende functies van de kruiden. Het artikel bevat daarnaast standaard medische en veiligheidswaarschuwingen met betrekking tot interacties en gebruiksvoorwaarden.