De afgelopen dagen volgen de wereld en met name Europese staten de gebeurtenissen rondom Kabul en de aanpak van evacuaties bij de luchthaven.
Chaos op het vliegveld en evacuatieoperaties
Op sociale media circuleren diverse video's van chaos op het internationale vliegveld van Kabul. De echtheid van de beelden kan niet gelijk worden vastgesteld, maar ze worden ook gedeeld door geverifieerde accounts van journalisten en experts. Ook ooggetuigen spreken tegen landelijke media van chaotische taferelen. Op de beelden lijkt te zien dat honderden mensen dringen om op het luchthaventerrein te komen. De Taliban hebben de overwinning geclaimd en een grote groep Afghanen wil het land ontvluchten uit angst voor vergeldingsacties, bijvoorbeeld omdat ze hebben gewerkt heeft als lokale staf voor de Amerikanen of internationale hulporganisaties.
Volgens de NAVO zijn alle commerciële vluchten van en naar Kabul geschrapt. Alleen militaire vluchten zijn nog toegestaan; daarmee proberen westerse landen in hoog tempo staatsburgers en ambassadepersoneel evacueren.

Onderhandeling en politieke ontwikkelingen
Taliban: echte test begint nu. De snelle overwinning van de Taliban op de Afghaanse regering is "een ongeëvenaarde prestatie", zegt een van de hoogste functionarissen van de Taliban, Mullah Baradar, in een korte videoverklaring. "Maar nu begint de echte test om effectief te regeren en problemen op te lossen."
Persbureau AFP: Taliban claimen overwinning. De Taliban hebben vanuit het presidentieel paleis in Kabul de overwinning uitgeroepen, meldt persbureau AFP. Eerder vanavond drongen strijders het paleis binnen. De president Ghani is het land ontvlucht. Momenteel zijn er al 5000 Amerikaanse manschappen die helpen bij de repatriëring van burgers en ambassadepersoneel, ook van andere landen.
VAE werkt mee aan evacuatie diverse landen. De Verenigde Arabische Emiraten bevestigen dat ze meewerken aan de evacuatie uit Afghanistan van diplomaten uit diverse landen. Vliegtuigen uit Frankrijk, Verenigd Koninkrijk, de EU, Canada, Australië de VS, Duitsland, Egypte en toestellen van de VN hebben toestemming om te landen in de VAE met geëvacueerd ambassadepersoneel aan boord. De Taliban zeggen dat vluchten van en naar het vliegveld in Kabul kunnen doorgaan en dat ze niet van plan zijn het vliegveld te veroveren.

Internationale reacties en evacuaties
Britse militairen ingevlogen in Kabul. De Britten hebben extra manschappen naar Kabul gevlogen om te helpen bij de evacuatie van burgers. Het meeste ambassadepersoneel is weg uit Afghanistan, meldt de BBC. Alleen de Britse ambassadeur en enkele medewerkers zijn achtergebleven om te assisteren bij de evacuatie van Britten die het land uit willen.
Gevluchte president: deed het om bloedvergieten te voorkomen. President Ashraf Ghani is naar eigen zeggen het land ontvlucht om bloedvergieten te voorkomen. Hij suggereert dat Talibanstrijders dan een nietsontziend offensief zouden beginnen. Ook schrijft hij dat de Taliban de strijd hebben gewonnen roept hij de extremistische beweging op met een duidelijk plan te komen om de angst en onzekerheid bij de bevolking weg te nemen.

Reacties uit de regio en bijv. buurlanden
Bijleveld: personeel ambassade is in veiligheid. Demissionair minister van Defensie Bijleveld meldt dat de Nederlandse ambassade in Kabul ontruimd is. Het personeel werkt nu vanaf de luchthaven, die beveiligd wordt door Amerikaanse militairen. "We doen ons stinkende best om iedereen hier te krijgen", zegt Bijleveld. Eerder vandaag werd al bekend dat Nederland een militair vliegtuig stuurt naar Kabul. Volgens Bijleveld is dat niet de enige vlucht waarmee Nederlanders worden gerepatrieerd. Uit veiligheidsoverwegingen komen daar verder geen details over. Aan boord van die vluchten zullen ook buitenlanders zijn die terug willen keren naar Europa. Zoals personeelsleden van ambassades van andere landen. De afgelopen dagen zijn ook via lijnvluchten al een aantal mensen gerepatrieerd.
Taliban melden inname presidentieel paleis. Talibanstrijders hebben het presidentiele paleis ingenomen, zeggen twee bevelhebbers van de extremistische beweging. De regering heeft dit nog niet bevestigd.

Veiligheid en dorps- en stedelijke situatie
Ziekenhuis in Kabul meldt 40 gewonden, 'schoten op vliegveld'. Bij een ziekenhuis in Kabul zijn veertig gewonden binnengebracht, meldt een hulporganisatie op sociale media. De patiënten zouden gewond geraakt zijn bij gevechten in de regio Qarabagh, zo'n 100 kilometer van Kabul. Ook vanuit de hoofdstad zelf zijn er berichten over beschietingen. Zo meldt de Amerikaanse ambassade dat het vliegveld onder vuur ligt. Amerikaanse burgers worden opgeroepen dekking te zoeken en niet naar de ambassade of het vliegveld te komen.
De taliban trekken zelf de straat op en interviewen mensen inwoners van Kabul, om te indruk te geven dat alles veilig en vredig is in de stad. Kijk hieronder naar de reportage. In het zuiden van buurland Oezbekistan, niet ver van de grens, is gisterenavond ook een Afghaans gevechtsvliegtuig neergestort. Het Oezbeekse ministerie van Defensie meldt nu dat het toestel is neergehaald omdat het zonder toestemming het Oezbeekse luchtruim was binnengevlogen.
Een kijkje in de machtsovername van Afghanistan door de Taliban
Beknopt overzicht van de evacuatie-inspanningen
Nederland heeft vannacht al de ambassade in Kabul ontruimd en verplaatst naar een locatie bij het vliegveld. Een Nederlands toestel gaat naar Kabul; 110 Afghaanse tolken en hun familieleden die voor Nederland hebben gewerkt, zijn naar Nederland gehaald. Omdat er nu geen lijnvluchten meer worden toegelaten op het vliegveld kan er alleen nog met militaire toestellen naar Kabul worden gevlogen. Duitsland start met evacuatie van Duitse staatsburgers; ook Franse medewerkers worden geëvacueerd naar Frankrijk. De komende uren wordt er versterking naar de VAE gestuurd, en de evacuatie wordt vandaaruit gecoördineerd. De evacuatie bij Kabul verloopt in het hoogst mogelijke tempo, en er wordt zo veel mogelijk haast gemaakt om iedereen van het vliegveld te krijgen.

Wat betekent dit voor de toekomst van Afghanistan
Woordvoerder Taliban: Er komt geen wraak. Een woordvoerder van de Taliban zegt dat de bevolking niet bang hoeft te zijn voor wraakacties. "We verzekeren de mensen in Afghanistan, met name in Kabul, dat hun bezittingen en hun leven veilig zijn - er zal op niemand wraak worden genomen", aldus Suhail Shaheen. Veel Afghanen vrezen een terugkeer naar het regime van de jaren 90, met openbare executies en andere beperkingen voor vrouwen en meisjes.
Westerse leiders benadrukken het belang van samenwerking op Europees niveau en met de VS en Rusland om humanitaire hulp te blijven verlenen en om te anticiperen op mogelijke migratiestromen. Daarnaast waarschuwen zij voor het belang van open grenzen en uitreismogelijkheden uit Afghanistan zodat gewone burgers kunnen vluchten als dat nodig is.

Internationale organisaties en mensenrechten
De Verenigde Naties hebben de internationale gemeenschap opgeroepen om zich te verenigen om de terroristische dreiging in Afghanistan weg te nemen. Aan de taliban is gevraagd om extreme terughoudendheid na de machtsovername om mensenlevens te beschermen. "De volgende dagen zullen cruciaal zijn", zegt Guterres. "De wereld kijkt toe. We mogen en kunnen de bevolking van Afghanistan niet in de steek laten."
tags: #afghanistan #taliban #vliegveld