Deze routebeschrijving neemt je mee langs het historische Nes op Ameland, waar je wandelend de rijke geschiedenis van de commandeurshuizen, kerken en scheepsverhalen ontdekt. De route start in het centrum en voert langs monumentale panden, oude pleintjes en de maritieme erfenis die het dorp zo karakteriseert.
Startpunt en eerste indrukken van Nes
De start van de wandeling is bij Warenhuis van den Brink in de Van Heeckerenstraat in het hart van Nes. Op het hoekje aan de rechterkant van de Reeweg staat het oude Gemeentehuis, nu The Jewel, Galerie Philadelphia. Dit pleintje was vroeger een grasveldje en heette de Afslag. Hier werd de vis geveild door Amelander vissers, en later door vissers die door slecht weer noodgedwongen op Ameland belandden en hun vis bij afslag verkochten. Blijft u aan de linkerkant van de Reeweg. Links en rechts ziet u oude Commandeurshuizen, waarin nu een winkel of restaurant gevestigd is.
Verhalen achter de huisjes en straten
Tegenover het politiebureau ziet u het bordje Wiebe Wessepad geschroefd aan een klein huisje. Wiebe Wessels was walviscommandeur en leefde van 1735 tot 1813. Ook was hij politiek actief. Het kleine huisje, waarin toen de kookgelegenheid was vanwege de kookluchtjes, hoort bij de uit 1688 daterende commandeurswoning. Links hiervan gaat u het Vermaningspad in met pittoreske commandeurshuisjes en vóór u de Vermaning, het kerkje van de Doopsgezinde broederschap. In het voorjaar en begin van de zomer ziet u daar de klaprozen bloeien. Het witte huisje, verscholen in een weelderige tuin is het witte freule-huuske. Hier woonde Julia Maria van Heeckeren, geboren op 15 mei 1840 in Nes en overleden op 13 juni 1927 eveneens in Nes.
Wandelend vanaf het Vermaningspad door de Burgemeester Waldastraat ziet u aan beide zijden Commandeurshuisjes met niet gelijke richels. Aan het eind van de straat rondom een zonnig plekje staat het standbeeld van de op Ameland geboren Kardinaal de Jong, vooral bekend door zijn onverzettelijke houding tegen de bezetter in WOII. Naast het standbeeld van de Kardinaal staat ook het oude brandspuithuisje. Hier staat de handpompspuit van weleer. Na ca. 50 meter ziet u rechts het gebouw: De Statige Dames, destijds een van de eerste pensions en nu een appartementencomplex. Als u het gebouw bent gepasseerd, ziet u rechts een steegje en staat u oog in oog met een prachtige, 300 jaar oude linde bij een verscholen commandeurswoning.
U kijkt aan tegen een commandeurswoning uit 1682. Voor het huisje gaat u rechtsaf de van der Stratenweg in. We gaan naar de molen! De Phenix op de Mullensduun (Molensduin), een graanmolen is soms geopend is. De molen werd in 1880 herbouwd, nadat de vorige molen door de bliksem was getroffen en verbrand. Onlangs is de molen verbouwd. U loopt terug naar de Jan Jacobsstraat. U gaat rechtsaf en vervolgt de weg tot aan de Lijnbaan. Aan de rechterkant vindt u de Lijnbaan. Deze straat is genoemd naar een touwslagerij, die rond 1830 vlakbij in dit gebied bestond. Aan uw linkerhand direct tegenover de Lijnbaan ziet u een huis uit 1699. Het heeft bogen in rode steen zowel boven de ramen alsook boven het ontspanningsruitje. U vervolgt de route links het Kerkepad in.
Bij de Hervormde Kerk steekt u over naar de Kerkstraat. Aan de rechterkant staat de schuur van Nienhuis. In vroegere tijden een begrip op Ameland. Een winkel waar geen neen te koop was. U loopt door naar het kerkplein en kijkt rond in een dorpsbeeld, zoals dat ook al bestond in de 18e eeuw. Vervolgens kiest u bij het Commandeurshuisje met jaartal 1796 de Torenshoogte. In dit Commandeurshuis was het voormalige postkantoor gevestigd. U passeert de Toren van Nes vervolgens aan haar linkerkant. De toren werd gebouwd in 1664 als zeebaken en verhoogd in 1732. U loopt dit pad uit tot aan de Torenstraat.
Oude en nieuwe panden langs de torenweg
U loopt nu op de Rixt van Doniaweg waar u rechts het oudste huis van Nes uit 1625 ziet met een topgevel, die heel bijzonder is voor Ameland. De gevel is gebouwd in rode, Groninger baksteen. Deze woning is uniek in de Amelander woningbouw. Vroeger konden aan de buitenkant de ramen worden gesloten met houten luiken. De woning haalde het Journaal, toen bij de zware herfststorm in 2013 links en rechts ervan twee zware oude iepen neerstorten en het huisje wonder boven wonder onbeschadigd bleef. Tegenover het oudste huis van Nes staan commandeurshuizjes met afwijkende richels! De twee witte huizen zijn van latere tijd: links de vroegere Doopsgezinde pastorie en rechts het vroegere burgemeestershuis. In dit pand is nu Sake Store gevestigd.
Aan uw linkerhand staat een prachtig gerestaureerde Commandeurswoning waar vroeger de bekende Amelander Jan Brouwer woonde. Naar hem is ook het pad vernoemd recht tegenover deze woning. Even verderop, aan de linkerkant van de Torenstraat op de hoek tegenover de restaurant de Hekseketel ziet u de voormalige reddingbootschuur. Bij Supermarkt de Spar gaat u de Epke van der Geestweg in. Aan het einde gaat u links af en via de Rixt van Doniastraat kiest u de eerstvolgende straat link. U steekt de Torenstraat over en belandt weer op de Torenshoogte.
Van toren naar zee: langs Waddenkust en duinen
U wandelt links van de toren langs restaurant het Witte Paard. Dit restaurant is genoemd naar het schip van walviscommandeur Marten Jansen. U loopt door totdat u op het Kerkplein aankomt: hier staat de Nederlands Hervormde Kerk en tegenover de kerk het van Heeckerenhuis, wat eens de Hervormde Pastorie was. Onder de prachtige oude paardenkastanjes, die in de lente bloeien met weelderige witte bloemen, ziet u links en rechts wat Commandeurshuizen. Aan het eind van het pleintje gaat u rechts de Marten Jansenweg in. In dit rustieke straatje, beschermd dorpsgezicht, ziet u aan beide kanten Commandeurshuisjes zoals: 'De Sagenhoek' en het witte huisje Menno.
Aan het eind van de Burgemeester Waldastraat, nadat u de prachtige gerestaureerde woning met jaartal 1731 gepasseerd bent, komt u weer terug op de Reeweg, waar u rechts het voetpad kiest. We maken een afwisselende wandeling vanuit Nes, het meest toeristische dorp op Ameland. In het centrum zijn behalve de terrassen en winkels ook nog veel fraaie historische panden te zien. Opvallend is de vrijstaande klokkentoren uit 1723, die niet verbonden is met een kerk, maar diende als zeebaken. De van gele steen opgetrokken klokkentoren staat op een kleine verhoging en is in 1664 in opdracht van Valerius Frans van Cammingha en Rixt van Donia gebouwd, destijds de Heer en Vrouwe van Ameland. We lopen over het Vermaningspad langs de Cannenburcht en de oude Doopsgezinde Kerk het centrum uit richting korenmolen de Phenix, gebouwd in 1880. De molen staat aan de rand van recreatiegebied De Vleijen, ingericht met slingerende schelpenpaadjes langs duintjes, bomen, struiken en water. We doorkruisen het Nesserbos, een typisch oud duinbos met heuvels en veel naaldbomen, naar de zee. Na een pauze bij strandpaviljoen Sjoerd lopen we een stuk langs het strand of de vloedlijn, altijd mooi. Het volgende traject loopt in een grote boog om het Hagedoornveld heen, ooit ontstaan als een strandvlakte tussen twee zanddijken. Op het eerste deel links zicht op een oude eendenkooi met vogelkijkwand en eindeloos veel hagedoorns oftewel duindoorns. Herefordkoeien begrazen een deel van het gebied. Rechts zicht op de Zwanewaterduinen. Aan de zuidkant lopen we op de rand van een meer open duingebied en passeren diverse uitkijkpunten. We vervolgen onze tocht door het Kwekerijbos terug naar Nes en laven ons nog een keer aan de gezelligheid van het drukke dorp.
Praktische tips en extra wandelmogelijkheden
Laatste versie: controleer voordat je gaat wandelen even of je de laatste versie van de pdf en de GPX-track hebt. Reactie op DickBedankt voor je reactie, Dick.TT Ameland Nes mei Prachtige wandeling. Gelopen op zaterdag 30 mei 2026. Het was een warme dag. Zand was droog en rul, wat het lopen zwaarder maakt. Gelukkig liep de route door het dorp en kon ik genieten van een sundae. Afwisseling van duinen, strand, bos en dorp maakt het een interessante wandeling. De route heb ik op gpx gelopen en goed kunnen lopen. Reactie op RiaBedankt voor je reactie, Ria. Goed om te horen. Prachtige wandeling.
Daarnaast zijn er talrijke wandel- en natuurlussen die het eiland kenmerken. Wandelroutes, zoals Krûmeltjesspoor en andere paden, brengen wandelaars langs duinen, bossen en kustlijnen. Staatsbosbeheer heeft verschillende gevarieerde routes uitgezet voor jong en oud, met startpunten en routeomslagen die in Wandelgids Ameland staan. Voor wie extra informatie zoekt, zijn er wandelkaarten en gidsen beschikbaar bij lokale aanbieders.
Overzicht van wandelmogelijkheden op Ameland
- Wandelroutes in Nes en rondom het dorp met historische panden en duinlandschappen.
- Toegang tot korenmolen Phenix en recreatiegebied De Vleijen.
- Overzicht van startpunten en korte explainers voor diverse wandelingen.
Meta-informatie en aanvullende gidsen
Wandel door Nes en omgeving en ontdek plekken met een verhaal. Langs het oude gemeentehuis, het Freulehuuske en de St. Enne⦠weet jij wat Kakebienen zijn? Meer routes ontdekken? In het boekje Wandelen op Ameland vind je een complete bundel met tochten over het hele eiland. Je loopt door bossen, duinen en open gebieden, met duidelijke kaarten en uitleg over wat je onderweg tegenkomt. Deze gedetailleerde topografische kaart op schaal 1:25.000 brengt het hele eiland in beeld, van de uitgestrekte natuurgebieden tot aan de kleinste paadjes. In onze webshop en in onze winkel op Ameland vind je, naast onze wandelroutes, ook diverse fietsroutes van het eiland.
Beschikbare accommodaties en voorzieningen voor wandelaar
Dit appartement van Strandappartementen Ameland State heeft een fantastische ligging op slechts 100 meter van het strand van Nes. Het is geschikt voor vier personen en er zijn twee slaapkamers. Alles is er aanwezig voor een onvergetelijke vakantie, de bedden zijn zelfs opgemaakt zodra je arriveert. Het interieur is onlangs compleet vernieuwd en het ziet er weer mooi uit. Voor kinderen is er een speeltuin zodat zij zich nooit vervelen. Bij de accommodatie is een minishop en een fietsverhuur aanwezig. Wandelen op Ameland wordt nog leuker met de wandelgids 'Ameland 4 SBB' van Ameland. Deze wandelkaarten zijn rijk geïllustreerd, gedetailleerd, actueel en bevatten niet alleen wandelroutes maar ook fietspaden, mountainbike routes en ruiterpaden. Zo weet je zeker dat je niets mist van de mooiste plekjes van dit eiland.
Eigenlijk is het het hele jaar door leuk om te wandelen op Ameland. In de zomer is het natuurlijk lekker warm en de natuur mooi groen maar het kan dan wel wat drukker zijn op het eiland. Wij zijn zelf een keer in december gaan wandelen en vonden het fantastisch. Er zijn dan bijna geen andere toeristen en dan pas ervaar je het ultieme eilandgevoel. Het is dan niet erg als het even regent en/of hard waait. Gelukkig zie je ook in de winter regelmatig de zon. Op Ameland schijnt vaker en langer de zon dan in de rest van Nederland.
Wandelen met kinderen
Wandelroute Krûmeltjesspoor tref je in het bos van Ballum. Deze leuke route is door Staatsbosbeheer gerealiseerd speciaal voor jonge kinderen. Onderweg komen de kinderen van alles tegen zoals kikkers, uilen en hutten in bomen. Bij de VVV op Ameland koop je voor slechts 1 euro het spoorboekje met tekeningen en informatie over de natuur van Ameland.
Belangrijke mededelingen
Ieder jaar vindt op Ameland de wandeltocht Rondje Ameland plaats. Het is een fantastische wandeltocht voor wandelaars die het leuk vinden om in een fraaie en afwisselende natuur te wandelen. Je kiest tussen de 25 of zelfs 50 kilometer. Let op! Deze wandelroute is bij extreem hoog water niet te lopen.
tags: #stadswandeling #ameland #nes