Op 6 december 2023 heeft de Raad van State uitspraken gedaan in drie door StiL en andere natuurorganisaties ingestelde procedures met betrekking tot het voormalige Vliegbasis Twenthe en de ontwikkeling van Noord- en Middengebieden. De uitspraken beschrijven onder andere hoe de passende beoordeling ten aanzien van Natura 2000-gebieden heeft geleid tot vernietiging van het nieuwe bestemmingsplan Voormalige Vliegbasis Twenthe Midden 2021 en hoe de beoordeling van activiteiten op het terrein zich moet verhouden tot Natura 2000-gebieden.
Belangrijke uitspraken en gevolgen voor het bestemmingsplan
In deze uitspraken is kort gezegd bepaald
- Dat het nieuwe bestemmingsplan Voormalige Vliegbasis Twenthe Midden 2021 vernietigd wordt omdat uit de zogenaamde ‘passende beoordeling’ van de effecten van het plan op de nabijgelegen N2000-gebieden, niet de zekerheid is verkregen dat het plan de natuurlijke kenmerken van het gebied niet zal aantasten.
- Dat het College van B&W Enschede in 2019 de effecten van Onder de Radar en het Airforce Festival op de N2000-gebieden ten onrechte als afzonderlijke projecten heeft beoordeeld. Het college had alles wat er gebeurt op het evenemententerrein bij zijn beoordeling moeten betrekken.
- Dat het college van Provinciale Staten had moeten beoordelen of de als één project aan te merken activiteiten, waaronder dus moet worden verstaan de exploitatie van het terrein tezamen met de daar georganiseerde en te organiseren evenementen, significante gevolgen kunnen hebben voor Natura 2000-gebieden, als bedoeld in artikel 2.7, tweede lid, van de Wnb. Het college heeft dat destijds niet gedaan en moet nu een nieuwe beslissing nemen.
Met wat hiervoor is overwogen, is naar het oordeel van de Afdeling voldoende duidelijk geworden dat de activiteiten op het VTE-terrein niet zonder voorafgaande beoordeling van de gevolgen daarvan voor Natura 2000-gebieden doorgang mogen vinden.
Historische context en ontwikkelingsperspectief
In 2021 schreven we het volgende: De gemeente heeft een nieuw bestemmingsplan voormalige Vliegbasis Twenthe Midden 2021 in procedure gebracht. Vlakt voor de zomervakantie zijn de ruim 10.000 pagina’s ter inzage gelegd. Een flink deel was al bekend van de vorige keer. Het bestemmingsplan 2018 sneuvelde toen bij de Raad van State.
Er is een duidelijke lijn met de ontwikkeling van Noord en Midden, waarbij Noord bestaat uit het luchthavengebied met bedrijvigheid in AMM/HTSM, de Twente Safety Campus en een stuk van de ontsluiting op de N737, en waar ook testen en vliegen met drones mogelijk zijn. Midden omvat natuurontwikkeling in aansluiting op Natuurnetwerk Nederland en herontwikkeling van werkparken De Strip, Oostkamp en Deventerpoort. In de MER is de milieueffecten van beide delen in beeld gebracht.
Richtingen en uitgangspunten
Het VKA (voorkeursalternatief) vormt de basis voor besluiten in ruimtelijke visies en plannen en voor het Slagen van een Luchthavenbesluit en de verlening van vergunningen onder de Flora- en Faunawet en de Natuurbeschermingswet. De Commissie Wientjes benadrukt een effectieve en snelle besluitvorming ten aanzien van ruimtelijke ordening als aandachtsgebied om tot uitvoering te komen. Het noordelijke deel (Noord) en middengebied (Midden) zijn opgezet als interoperabele onderdelen binnen één integrale toelichting, waardoor integrale afweging mogelijk is.
Gebiedskenmerken en ligging
De voormalige militaire luchthaven Twenthe ligt in de driehoek Enschede - Hengelo - Oldenzaal. Het terrein is gelegen tussen agrarische gronden en natuurgebieden en wordt ontsloten via de provinciale wegen N733 en N737. Het plangebied Noord bestaat uit het luchthavengebied en delen bestemd voor AMM/HTSM-bedrijven, drones en ontsluiting; Midden omvat natuurinrichting en herontwikkeling van bedrijvigheid. Zones liggen deels over elkaar heen, met paraplubestemmingsplannen naast bestaande bestemmingsplannen voor buitengebied in Enschede en Dinkelland.
Voornemens en toezicht op geluid en regels
Omdat zowel Noord als Midden geluidzones bevatten, worden er ook bestemmingsplannen gemaakt die deze zones vastleggen. De zone van Midden ligt geheel binnen Enschede, terwijl Noord deels in Enschede en deels in Dinkelland ligt. De Wet ruimtelijke ordening (Wro) en het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) vormen het wettelijke kader, met notie van planregels, verbeelding en de toelichting. De toelichting moet onder meer opnemen welke milieu-onderzoeken zijn uitgevoerd en welke kaders gelden voor lucht, water en geluid.
Het plangebied omvat daarnaast Defensie-objecten zoals zend- en ontvangstinstallaties en MASS-radars die deel uitmaken van de gebiedsontwikkeling; geluidzone-omvatting geldt voor beide delen Noord en Midden. Vooroverleg, zienswijzen en de vaststelling door de gemeenteraad zijn standaard onderdelen van de procedure, met beroepmogelijkheden bij de Raad van State.
Openbare participatie en zienswijzen
Inzet op een zo breed mogelijk vooroverleg is terug te vinden; dorps- en buurtorganisaties zoals Dorpsraad Lonneker spelen een rol in het vooroverleg. De procedure voorziet in zes weken ter inzage van het ontwerp, gevolgd door behandeling van zienswijzen en uiteindelijke vaststelling door de gemeenteraad. Na vaststelling kan beroep bij de Raad van State worden ingesteld, met de vereiste onderbouwing in het beroepschrift.
Hoogte en geluid
Het bestemmingsplan heeft eerder regels aangepast ten aanzien van maximale bouwhoogtes en geluid. Een voorbeeld is de beperking van evenementen op 12 dagen met verschillende drempels aan geluidsniveaus. Een apart onderwerp is de Vliegveld Twenthe Evenementenlocatie (VTE) en de bijbehorende geluid- en milieuoverlast voor omwonenden, inclusief disputen rondom vleermuizen en Natura 2000-gebieden. De Raad van State houdt rekening met beschermde natuur en de toekomstige werking van eventuele vergunningen om ecologische waarden te waarborgen.

Concreet vooruitzicht en huidige status
De Raad van State heeft geconcludeerd dat de meest vervuilende automotive-evenementen op de Strip van Vliegbasis Twente mogelijk in de toekomst nader onderzocht moeten worden, zonder directe stillegging, terwijl de Bescherming van kwetsbare natuur centraal blijft staan. Het nieuwe bestemmingsplan en gerelateerde toelichtingen blijven onderwerp van evaluatie en mogelijk herziening op basis van Natura 2000-beoordelingen.
Praktische informatie voor inspraak en procedures
Op afspraak kon men tussen 24 juni 2016 en 4 augustus 2016 de ontwerpbesluiten en -plannen inzien. Informatie over zienswijzen kon digitaal of schriftelijk worden ingediend bij de gemeenteraad van Enschede of die van Dinkelland, afhankelijk van het deelgebied. Als iemand een zienswijze indient namens een ander, moet een machtiging worden meegestuurd.
De complexe procedures en de combinatie van tijdens- en na-zienswijzen staan centraal bij de behandeling van het plangebied Noord en Midden, met oog voor de Natura 2000-gebieden en voor de economische ontwikkeling die Twente beoogt te versterken.
tags: #samenvatting #bestemmingsplan #luchthaven #twente #noord