De uitvaart vond afgelopen zaterdag plaats. ‘Peter was de man achter de, bij iedereen bekende, KLM zwaan-campagne waarmee KLM zich op uiterst originele wijze en multi-toepasbaar jarenlang van de concurrentie onderscheidde. Dat de KLM-zwaan na de fusie met Air France ter ziele is gegaan wordt nog door menigeen betreurd. Peter was afgestudeerd in psychologie, werkte jaren voor Nijverdal ten Cate en was achtereenvolgens directeur van KLM in Canada, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Zijn studievriend Kees Zuidweg gaf een mooi voorbeeld van de marketeer in Peter. Tijdens de studietijd in Amsterdam liftten beide vrienden in het weekend naar Rotterdam waar Peters toekomstige echtgenote Marianne woonde. Peter zorgde voor een onderscheidende oplossing en kwam aanzetten met een bordje ‘Johannesburg’. Wij wensen Marianne, kinderen en kleinkinderen heel veel sterkte met het grote verlies van een bijzondere en gedreven reis-en luchtvaartman.
Air France Industries KLM Engineering & Maintenance (AFI KLM E&M) is een wereldwijde marktleider op het gebied van ‘Maintenance, Repair & Overhaul’ (MRO). Zij ondersteunen meer dan 200 klanten wereldwijd en beheren jaarlijks onderhoud en reparaties aan 3.000 vliegtuigen. Met meer dan 20 jaar ervaring in commerciële en technische senior managementrollen binnen gerenommeerde mondiale spelers in de luchtvaartbranche zoals Lufthansa Technik, RUAG en SR Technics, brengt Peter van Helden brede kennis en strategische expertise mee naar AFI KLM E&M. Zijn ervaring met het leiden van complexe internationale projecten en onderhandelingen met internationaal toonaangevende bedrijven in de luchtvaartbranche zal essentieel zijn bij het versterken van AFI KLM E&M’s leidende positie en het stimuleren van verdere groei en verduurzaming.

Ruud Stegers is in de periode 2025-2027 president van de VNV. Hij vliegt als gezagvoerder op de Boeing 737 bij KLM, en brengt een afgeronde studie Kunstmatige Intelligentie en 19 jaar ervaring bij de VNV met zich mee. Coen George draait alweer enige tijd mee bij de VNV. Hij nam in 2009 zitting in de Transavia-ledenraad en combineerde dat vanaf 2014 met de commissie Vliegtechnische Zaken. Eind 2015 stapte hij over naar de bestuursafdeling Transavia. Van 2016 tot 2019 was hij bestuurslid Transavia en daarna bestuurslid Arbeidsvoorwaardelijke Zaken. Met zeven jaar VNV-ervaring heeft Peter onlangs de stap gemaakt naar vicepresident. Onder het motto van verduurzaming lijkt de Nederlandse luchtvaart vleugellam gemaakt te worden. Denk bijvoorbeeld aan de politieke druk voor krimp van Schiphol, het substantieel verhogen van vliegtaks of het aanstellen van een staatsagent.
‘Nederland armer, de wereld warmer’, concludeert Peter Westerneng, KLM-gezagvoerder op de Boeing 737. ‘We zullen niet minder reizen maar doen het dan gewoon vanaf een luchthaven buiten onze landsgrenzen waar duurzaamheid minder hoog in het vaandel staat.’ De CO2-uitstoot is afhankelijk van een veelvoud aan verschillende factoren. De bevlogen vlieger pleit onder andere voor één Europees luchtruim, goed voor een CO2-besparing van zes tot tien procent. ‘Luchtvaart verbindt’, is hij van mening. ‘De sector houdt veel meer in dan enkel een infrastructuur tussen vliegvelden. Luchtvaart verbindt mensen, families, culturen, bedrijven, et cetera. Groot voordeel is dat er geen asfalt of rails, al dan niet dwars door natuurgebieden, voor nodig zijn.’
Peters liefde voor de luchtvaart kwam niet voort uit een aangeboren interesse. ‘Niemand in mijn familie was erin werkzaam. Maar vliegtuigen hebben natuurlijk altijd iets magisch. Bij een bepaalde windrichting vlogen ze op relatief lage hoogte voorbij mijn ouderlijk huis. Peter startte bij KLM als Second Officer op de Boeing 747. Na enkele jaren als copiloot op de 737 te hebben gevlogen, maakte hij zijn terugkeer in dezelfde functie op de bok van de Jumbo. ‘Het routenetwerk van de Boeing 777 was inmiddels interessanter dan dat van de Boeing 747 en groeide gestaag door waar dat van de Boeing 747 zou gaan krimpen’, zegt hij erover. ‘Toch was het een bewuste keuze voor het iconische toestel en ik heb er geen seconde spijt van gehad. Ook al kromp het netwerk, de bestemmingen waren nog steeds leuk en de meeste collega’s, zowel in cockpit als cabine, hadden een voorliefde voor dit toestel en werkten er met veel plezier op, wat de sfeer ten goede kwam. Het doet pijn aan mijn vliegerhart dat de 747 voor het passagiersvervoer uit de roulatie is.
Maar hoe groen was het om de BFY, de jongste van de Jumbo’s, nog helemaal niet zo lang na een D-check naar de sloop te sturen? ‘Ze was jonger dan de oudste 777 en had inderdaad nog wel even door gekund. Veel 747’s waren echter behoorlijk oud en aan vervanging toe. Het is niet rendabel om een vloot van slechts een paar vliegtuigen in stand te houden als je de mogelijkheid hebt hetzelfde werk te doen met een grotere vloot van vliegtuigen die aanzienlijk minder brandstof verbruiken. Terug op Europa in de 737 was het wel weer even wennen voor Peter. ‘Er is weinig tijd op bestemmingen en het avontuurlijke van de intercontinentale routes mis ik. Maar even geen tijdsverschillen en niet door de nacht vliegen, is voor de gezondheid een verademing. Daarbij maken de hectiek en dynamiek van de Europa-operatie het werk veel uitdagender en dat is heel leuk.
Al met al is het werk op intercontinentale routes niet te vergelijken met het werk op de Europese routes. Ook de 737 vliegt er bij KLM binnenkort uit om plaats te maken voor de A320neo-familie. Peter: ‘Ik denk dat de filosofie van een Boeing me als vlieger meer aanspreekt dan die van een Airbus. Maar ik heb zelf nooit Airbus gevlogen, dus ik diskwalificeer mezelf voor een oordeel. Ik weet dat veel van mijn collega’s die de A330 vliegen heel enthousiast zijn. Daarbij is vernieuwing van de vloot voor passagier, milieu en leefomgeving natuurlijk sowieso heel positief. ‘De CO2-uitstoot is echter afhankelijk van een veelvoud aan verschillende factoren, niet alleen van het vliegtuigtype waarmee wordt gevlogen’, vervolgt Peter. ‘Denk aan zaken als hoeveel passagiers of belading je vervoert over welke route en in welke weeromstandigheden. Als piloten proberen we altijd zo veilig, stil en efficiënt mogelijk te vliegen. Omdat voor elk vliegtuigtype geldt dat het zuiniger is op een route in een rechte lijn dan via omwegen, pleit ik voor één Europees luchtruim. Honderd procent van alle vluchten in een volledig rechte lijn laten vliegen is uiteraard onmogelijk. Echter, veel routes hebben te maken met de indeling van het luchtruim als gevolg van landsgrenzen en dat is echt onnodig. Onderzoek door de Europese Commissie toont aan dat hiermee gemiddeld zo’n zes procent CO2-beparing kan worden gerealiseerd, wat zelfs kan oplopen tot wel tien procent. Los van de tijdwinst die het onze passagiers oplevert, vind ik het onbegrijpelijk dat een quick-win van één Europees luchtruim al decennialang niet gepakt wordt. ‘Luchtvaart is niet gebonden aan landsgrenzen, de reiziger evenmin en stikstof en CO2 al helemaal niet’, gaat Peter verder. We moeten dus oppassen dat we niet op louter nationaal niveau allerlei maatregelen opstapelen. Effectieve maatregelen die Europees of liefst mondiaal genomen worden, zijn te rechtvaardigen wanneer het echt winst voor het milieu oplevert en de luchtvaart voldoende perspectief biedt. Anders is het symboolpolitiek. Een nationaal CO2-plafond heeft mij dus enorm verbaasd omdat ik de winst voor het klimaat niet zie zolang we dat alleen in Nederland doen. Sterker nog, het werkt averechts en het raakt onze luchtvaart disproportioneel! Dat die uitstoot dan niet binnen onze landsgrenzen plaatsvindt, maakt dan geen verschil. Afhankelijk van de windrichting, waait CO2 bijvoorbeeld gewoon terug ons land in als het buiten onze landsgrenzen wordt uitgestoten, of waait onze schone lucht naar onze buurlanden. Luchtvaart is en blijft booming in de wereld.
‘De efficiencyslagen die de afgelopen decennia gemaakt worden door de luchtvaart zijn gigantisch’, stelt Peter. ‘Bijna twintig jaar geleden zette KLM haar laatste Boeing 747-300 aan de grond. Het verschil in zowel de geluids- als de CO2-productie tussen deze machine en de Boeing 787 van twintig jaar later, is enorm. En de Nederlandse luchtvaartindustrie is ambitieus als het aankomt op het voortzetten van deze verduurzaming in een nóg hogere versnelling. Want ook luchtvaart heeft een verantwoordelijkheid als het gaat om klimaat en milieu’, vervolgt Peter. ‘Ook is het niet zo dat de luchtvaart niet aan de slag zou moeten blijven omdat zij slechts een geringe bijdrage levert van zo’n twee tot drie procent CO2-uitstoot. Maar evenzo kan het niet waar zijn dat luchtvaart de publieke schandpaal is waar de verhoudingen zoek zijn tussen de daadwerkelijke bijdrage en de aandacht daarvoor, zeker in verhouding met andere sectoren. Zoom je uit, dan zie je de verbeteringen die al decennia lang plaatsvinden in de luchtvaart en het relatief beperkte aandeel in uitstoot. Laten we, terugkijkend op die nare coronaperiode, ook niet vergeten dat het de luchtvaart was die zorgde voor repatriëring van mensen naar hun thuisland en de distributie van vaccins wereldwijd. In normale tijden geldt natuurlijk hetzelfde waar het gaat om vervoer van medicijnen of bijvoorbeeld donororganen.

Uit gegevens van Eurostat, het Europese bureau voor statistiek, blijkt dat waar de Europese luchtvaart in 1993 nog 360 miljoen passagiers vervoerde, dit aantal in 25 jaar is gegroeid naar 1,1 miljard passagiers. Volgens de wereldluchtvaartorganisatie IATA zet de stijging de komende decennia wereldwijd door tot 16 miljard passagiers. ‘De oplossing moet beslist gezocht worden in het terugdringen van uitstoot’, stelt Peter. ‘Vandaar ook het belang van een Europees luchtruim, waar die uitstoot in ieder geval mee kan worden teruggedrongen. De mogelijkheid om te vliegen met steeds meer bijmenging van SAF, Sustainable Aviation Fuel, tot uiteindelijk honderd procent gebruik, is volop in ontwikkeling. In het totaalplaatje levert de inzet van schonere en stillere vliegtuigen meer winst op dan sec het verlagen van het aantal vliegbewegingen in Nederland.