Vliegbasis Eindhoven ligt aan de rand van de gemeente Eindhoven. Het is een militair vliegveld, met Eindhoven Airport als civiele medegebruiker. De burgerluchthaven heeft een belangrijke functie in de regio door lijndiensten, zaken- en vakantiechartervluchten en luchtvracht.
Functie en dagelijkse werking van de basis
Openstellingstijden Op werkdagen is de vliegbasis geopend van 7.00 tot 24.00 uur. Vanaf februari 2027 kan er 5 maanden niet worden gevlogen. De start- en landingsbaan van Vliegbasis Eindhoven wordt dan vernieuwd. Vliegtuigen mogen boven de bebouwde kom vliegen. Daar zijn wel regels voor zoals minimum vlieghoogten. Voor de vliegveiligheid mag de luchtverkeersleiding hiervan afwijken.
Donor- en orgaanvluchten Vliegbasis Eindhoven kan worden opengesteld voor donorvluchten en orgaanvluchten. Omwonenden krijgen informatie over afwijkende vliegbewegingen. Eindhoven wordt genoemd in de plannen die Defensie heeft voor meer ruimte. Vliegbasis Eindhoven probeert geluidshinder zo veel mogelijk te voorkomen. Heeft u als omwonende van Eindhoven toch overlast van militaire of civiele vliegtuigen? Klachten over vliegverkeer rapporteert de vliegbasis ieder kwartaal aan de Commissie Overleg Voorlichting en Milieu (COVM). Vliegbasis Eindhoven zit in dit overlegorgaan samen met omwonenden en de omliggende gemeenten Eindhoven, Best, Oirschot, Veldhoven, Son en Breugel, Bladel en Eersel. De commissie bekijkt of klachten aanleiding geven het vliegverkeer aan te passen. De bijeenkomsten van de COVM zijn voor iedereen te bezoeken.
Eindhoven Airport is de commercieel medegebruiker van Vliegbasis Eindhoven. De Eindhovense Aero Club Motorvliegen maakt ook gebruik van de luchthaven. Vliegbasis Eindhoven en Eindhoven Airport hebben samen met de veiligheidsregio Brabant-Zuidoost en de gemeente Eindhoven een crisisbeheersplan.
Historisch overzicht en ontwikkeling van vliegvelden in de regio
Toen vliegveld Valkenburg in 2006 werd gesloten, had het slechts 67 jaar bestaan: heel kort vergeleken met de periode dat de Romeinen in het gebied hun basis hadden. De Romeinen verdedigden er hun noordgrens, maar waarom was deze plek zo geschikt voor een vliegveld? Tot medio jaren ’30 waren de activiteiten van de Nederlandse militaire luchtvaart geconcentreerd op Soesterberg. Defensie vond dat niet langer verantwoord. Er was daar niet voldoende ruimte voor alle inmiddels bestelde vliegtuigen en bovendien maakte je het een vijand zo wel heel makkelijk. In 1936 waren al 30 vliegtuigen naar Schiphol verplaatst. Een jaar later werd gestart met de aanleg van een vliegveld bij Bergen (Noord Holland). Voor een derde vliegveld ging de voorkeur uit naar het gebied bij Katwijk en Valkenburg. Een prima locatie, want er was behoefte ontstaan aan een luchthaven nabij de regeringszetel in Den Haag. Het liep anders. Op 10 mei 1940, enkele maanden voordat vliegveld Valkenburg zou worden opgeleverd, landden Duitse para’s en ruim 50 Junkers Ju 52 op het veld. Tijdens de daaropvolgende gevechten slaagde het Nederlandse leger erin het terrein te heroveren en veel gestrande Duitse vliegtuigen te vernietigen of ernstig te beschadigen. Na de capitulatie bouwden de bezetters het vliegveld af en namen ze het in gebruik. ‘Flugplatz Katwijk’ werd een thuisbasis voor jachtvliegtuigen van het type Messerschmitt Bf 109 en Focke Wulf Fw 190. Na de oorlog ontfermde de Britse Royal Air Force zich over het vliegveld. Die knapte het op en nam het in gebruik. In 1946 namen de Nederlandse Luchtstrijdkrachten (LSK) het over. In 1947 werd Valkenburg het belangrijkste vliegkamp van de Marineluchtvaartdienst. Ook diende het als vliegveld voor het Koninklijk Huis en als regeringsvliegveld.
In de daaropvolgende jaren veranderde het gebruik en de structuur van de basis, met moderniseringen en hervormingen. Op grond van de Wet Luchtvaart zijn voor al deze militaire luchthavens Commissies voor Overleg en Voorlichting Milieu (COVM’s) ingesteld. Deze hebben 2 belangrijke taken: overleg en voorlichting over het milieu rondom de militaire luchthavens. De COVM’s verzorgen uitwisseling van informatie met de omgeving over maatregelen en voorschriften om onder andere geluidshinder te verminderen. Op vliegveld Eindhoven zijn de transportvliegtuigen van Defensie gestationeerd zoals de DC-10 en Herculestoestellen. De burgerluchthaven Eindhoven Airport grenst aan de militaire luchthaven en gebruikt de start- en landingsbaan van Defensie.
Andere vliegvelden in de regio en hun functies
Vliegbasis Gilze-Rijen is een helikopterbasis voor toestellen van het Defensie Helikopter Command (DHC). Deze helikopters ondersteunen operaties van de hele Defensieorganisatie, zoals de Luchtmobiele Brigade, het Korps Mariniers en Commandotroepen en de Brigade Speciale Beveiligingsopdrachten van de Koninklijke Marechaussee. Vliegbasis Volkel is met Vliegbasis Leeuwarden één van de 2 bases in Nederland waar F-35's zijn gestationeerd. De F-35’s op Volkel vergroten de slagkracht van de Koninklijke Luchtmacht. Behalve de operationele F-35-eenheden zijn er ook eenheden voor onderhoud en logistiek. Vliegbasis Woensdrecht is de algemene onderhoudsbasis van de Koninklijke Luchtmacht. Op de vliegbasis zijn 2 onderdelen gevestigd: de Koninklijke Militaire School Luchtmacht Vliegbasis Woensdrecht en het Logistiek Centrum Woensdrecht. Die zorgen voor opleidingen, meteorologische ondersteuning, logistiek en onderhoud voor de gehele luchtmacht en Defensie.
Eind jaren ’30 voelde men in Nederland al dat er misschien een oorlog zou komen, en werd besloten dit vliegveld aan te leggen. Maar nog voordat het in gebruik genomen kon worden door Nederlandse defensie kwam Nederland in mei 1940 in Duitse handen, en daarmee ook de Vliegbasis. Op het vliegveld vind je nog een hoop dingen die doen denken aan de oorlog, zoals een tankgracht, bunkers en de barakken waar Duitse soldaten sliepen. In de voormalige communicatiebunker zit nu een bezoekerscentrum, waar een tentoonstelling is te zien. Na de oorlog ontfermde de Britse Royal Air Force zich over het vliegveld. Die knapte het op en nam het in gebruik. In 1946 namen de Nederlandse Luchtstrijdkrachten (LSK) het over. In de 25 jaar sinds het einde van de Koude Oorlog rond 1990 is er steeds verder bezuinigd op de Defensie-uitgaven. Op het terrein is een theaterhangaar geplaatst waar al jarenlang de populaire musical Soldaat van Oranje wordt gespeeld. Daarnaast zijn er op het terrein nog een hoop sporen van de militaire geschiedenis te vinden, bijvoorbeeld de verschillende barakken en bunkers. Tevens is er een information centrum met een expositie ingericht. Daarnaast is er ook een herinneringsroute die te fiets afgelegd kan worden.
Publieke betrokkenheid en informatievoorziening
Samen op de hoogte is dé informatiebron voor iedereen die meer wil weten over het vliegverkeer op en rondom Luchthaven Eindhoven (de overkoepelende term voor zowel Eindhoven Airport en de militaire Vliegbasis Eindhoven). Hier vind je belangrijke informatie over bijvoorbeeld vliegroutes, baangebruik, het Luchthaven Eindhoven Overleg en het laatste nieuws. Transparant, snel en gemakkelijk. Kom bijvoorbeeld te weten waar de luchthaven voor wordt gebruikt, ontdek wat de regelingen voor jou betekenen of zie precies hoe vaak er civiele vluchten passeren boven jouw woonomgeving. Grote militaire vliegtuigen zijn komende week goed te zien in de gemeente Valkenswaard, als ze laag over vliegen. Tijdens deze oefening verzorgen de militaire transportvliegtuigen, samen met internationale partners, het luchttransport. Ze trainen het droppen van vracht en van parachutisten. De militaire toestellen vliegen deze periode ook over de gemeente Valkenswaard en vliegen lager dan normaal. Ze zijn daardoor extra zichtbaar en hoorbaar. Voor de vliegers is het trainen van laagvliegen van groot belang en hiermee een essentieel onderdeel van de oefening. Op defensie.nl vind je uitgebreide informatie over vliegbewegingen en oefeningen.
In de voormalige telefooncentrale van Vliegveld Valkenburg is per september 2019 een bezoekerscentrum ingericht, dat elke zaterdag te bezoeken is. In de bovengrondse bunker uit 1982 vind je een permanente expositie over de geschiedenis van het vliegveld. Bekijk foto’s, video’s, modellen en kleine voorwerpen, maar ook de vliegtuigtrap waarlangs vele staatshoofden afdaalden en de complete motor van een Lockheed Neptune. Vliegveld Valkenburg werd eind jaren 30 van de vorige eeuw aangelegd in het kader van een werkverschaffingsproject in Zuid-Holland. In de Meidagen van 1940 is het vliegveld als militair doel hevig bevochten. De bezetters hebben het vliegveld enkele jaren gebruikt. In 1947 werd Valkenburg het belangrijkste vliegkamp van de Marineluchtvaartdienst. Ook diende het als vliegveld voor het Koninklijk Huis en als regeringsvliegveld.
tags: #militair #vliegveld #valkenswaard