Deventer is een gastvrije Hanzestad aan de oever van de Ijssel. De stad is veel minder bekend dan andere Hanzesteden als Amsterdam en Rotterdam, maar toch was Deventer al veel vroeger een bruisende havenstad. De gunstige ligging aan de IJssel maakte de stad een belangrijk handelsknooppunt in de middeleeuwen.
Deze stadswandeling laat je alle must-sees van de stad zien. Tijdens je wandeling door deze Hanzestad kom je onder meer langs het levendige plein Brink waar je zeker de bekende lokale honingstaart moet geproefd hebben! Een van de charmante oude straatjes aan het plein, is de Bergstraat. Van hieruit heb je het beste zicht op de tweelingtorens van de romaanse Sint-Nicolaaskerk. Ook de Waag, het oude weeghuis is een belangrijke bezienswaardigheid. Hier is tegenwoordig het Deventer Stadsmuseum in gehuisvest waar je alles te weten komt over de geschiedenis. Waar kan dat beter dan in zo'n prachtgebouw! Het stadhuis van Deventer is dan weer een interessant voorbeeld van hoe oud en nieuw elkaar ontmoeten in de stad.
Verder bezoek je nog enkele kerken als de Lebuinuskerk en de Broederenkerk. En voor de kinderen is er natuurlijk het Speelgoedmuseum. Nog meer in de volledige reisgids Noord-Nederland. Ontdek Noord-Nederland via een compleet uitgewerkte rondreis + 5 stadswandelingen die je langs bekende maar ook minder bekende plekken leiden. Uitgebreide praktische en achtergrondinfo maken deze reisgids compleet.
De Hanze was een machtig handelsverbond van steden in Noordwest-Europa, actief tussen de 12e en 17e eeuw. Hanze betekent 'groep' in het Oudhoogduits. Deventer ontstond in de 8ste eeuw aan de IJssel bij een missiepost van prediker Lebuïnus. De stad werd al in de 13e eeuw lid van de Hanze en stond bekend om zijn jaarmarkten, stokvis, Deventer koek, drukkerijen en boekenproductie. Het dagelijks leven was internationaal georiënteerd en verrassend georganiseerd. Zo had de stad een afvalsysteem: grofvuil werd in de IJssel gegooid, keukenafval in beerputten. Archeologen vonden tienduizenden scherven, munten, kammen en religieuze beeldjes.
Geloof speelde een grote rol in Deventer. Hier ontstond rond 1374 de religieuze beweging die grote invloed zou hebben op het geloof in ons land: de broederschap des gemenen levens (‘Moderne Devotie’). De leden van deze broederschap leefden gemeenschappelijk, zonder kloostergeloften, en streefden naar een leven van dienstbaarheid, studie en gebed. Het vernieuwende was dat ook mensen buiten het kloosterleven hieraan konden deelnemen. Religieuze symboliek vond je dan ook overal terug: op servies, messen en kledingaccessoires. En in de gebruiken.
Het verhaal wil dat mensen gruis dronken uit de muren van de Lebuïnuskerk als bescherming tegen de pest. Maar boven alles was Deventer een marktstad: ambachtslieden verwerkten leer, textiel, metaal en hout dat kooplieden uitvoerden naar steden als Bergen (Noorwegen) en Novgorod (Rusland). Nieuwe kooplieden die op die schepen voeren, moesten bewijzen dat ze beschikten over moed, uithoudingsvermogen en loyaliteit. De handelshistorie van het rijke Deventer zie je nog steeds aan de vele monumentale panden en pleinen. Kijk maar naar de Brink, de Lebuinuskerk en het oudste stenen woonhuis van Nederland, de Proosdij (Sandrasteeg 8), midden in het monumentale Bergkwartier. Het mooiste straatje van Deventer is volgens velen de Walstraat. Vroeger liep dit straatje langs de stadsmuur (of wal), maar die is er niet meer. Wat rest is een straat vol historische panden waarin leuke vintage winkeltjes en kleine restaurantjes huizen. Op nummer 20 was vroeger een gevangenis waar na de Tweede Wereldoorlog vrouwelijke NSB-ers werden opgesloten.
De Grote Synagoge werd gebouwd in 1892 in neorenaissance-stijl. De minaret-achtige torentjes horen meer in de Moorse stijl thuis. Het interieur van de synagoge werd in de Tweede Wereldoorlog vernield. Na de oorlog zorgden de joden die de oorlog hadden overleefd voor restauratie van het gebedshuis. Halverwege de twintigste eeuw werd het gebouw in gebruik genomen door de christelijk gereformeerde kerk. Tegenwoordig is in de synagoge een poolcentrum gevestigd.
Het Bergkwartier werd in de negentiende eeuw vooral bewoond door fabrieksarbeiders die onder andere werkten in de Deventer Capsulefabriek (waar capsules voor wijnflessen werden gemaakt). De grote middeleeuwse panden in de buurt werden gesplitst en verbouwd tot eengezinswoningen en op de binnenterreinen verrezen ook huizen. Na de Tweede Wereldoorlog raakte de buurt in verval en dreigde de sloop. Dit stuitte op zoveel protest van stadsbewoners dat uiteindelijk werd besloten tot renovatie. Nu is het een van de meest populaire buurten van de stad. Jaarlijks wordt hier het Dickens Festijn gehouden.
Tussen 1100 en 1500 ontwikkelde Deventer zich tot een bloeiende handelsplaats. Grote schepen legden aan bij de kade. Toen de scheepvaart zich van de IJsselkade naar de haven in de monding van de Schipbeek (aan de zuidkant van het centrum) verplaatste werd de Brink het handelscentrum voor kooplieden. Tegenwoordig is de Brink vooral een mooi historisch en gezellig plein met cafés en musea. Midden op de Brink staat de Wilhelminafontein, gemaakt ter ere van de inhuldiging van koningin Wilhelmina. Er bovenop zie je de Deventer Stedenmaagd, met in haar handen een laurierblad en een schild met het stadswapen.
De geschiedenis van de Deventer koek begint in 1417 toen per ordonnantie werd bepaald hoe de Deventer koek eruit moest zien en hoe zwaar deze mocht zijn. Jacob Bussink neemt in de negentiende eeuw een koekfirma over en bakt nog steeds Deventer koek. Leuke detail: in de koekwinkel kun je een afbeelding bekijken waarop koning Lodewijk Napoleon de koek kwam proeven. Het icoon van Deventer, de Waag, staat ongeveer 80 cm uit het lood. De Waag was een belangrijke plek in de hoogtijdagen van de Hanze omdat hier de eerlijke handel werd bewaakt. Handelswaar werd hier gewogen en daarvoor werd weeggeld betaald wat de stadskas lekker spekte. In de 19de eeuw was in het gebouw korte tijd een tekenschool en telegraafstation gevestigd. Maar vanaf 1915 is de Waag een museum, waar je schilderijen (van 17de eeuwse meesters zoals Gerard ter Boch II en Hendrick ter Brugghen), een vaste tentoonstelling over de geschiedenis van Deventer en wisselende exposities kunt bekijken.
Speelgoedmuseum Deventer heeft de grootste openbare speelgoedcollectie van Nederland. De collectie bevat ruim 14.000 items. Van bijzondere poppen en poppenhuizen, treinen, verschillende soorten mechanisch- en optisch speelgoed tot bordspellen en games. De Grote of Lebuinuskerk is een gotische hallenkerk, gebouwd tussen 1450 en 1525. In de middeleeuwen was dit de hoofdkerk van de Rooms Katholieke gemeente. Een godshuis vol pracht en praal: muurschilderingen, heiligenbeelden, altaren… Maar in 1580 ging de kerk over in calvinistische handen, werd hij omgedoopt tot Grote Kerk en werd het interieur vernield en witgepleisterd. Enkele muurschilderingen zijn bewaard gebleven en later teruggevonden. Tegenwoordig is de kerk eigendom van de Protestantse kerk. Op de toren na, die is van de gemeente Deventer. De kerk is vernoemd naar een Engelse missionaris die in 768 de IJssel overstak om Saksen te bekeren. Hij bouwde de nederzetting op deze plek. De kerk is nog steeds in gebruik voor diensten en regelmatig worden er evenementen gehouden. De Lebuinuskerk staat in de Top 100 van Nederlandse UNESCO-monumenten.
Mooi smal steegje dat uitkomt bij de IJssel. Vijf poortjes overkappen de steeg die genoemd is naar hijskranen waarmee vroeger schepen werden geladen en gelost. Deventer was een belangrijk centrum voor religieuze hervorming. Op deze plek was vroeger het 15e eeuwse Buiskensklooster, een voormalig zusterhuis van de Zusters van het Gemene Leven. Naast het voormalige klooster ligt een kleine openbaar toegankelijke, stadstuin. De Proosdij is het oudste nog bestaande stenen woonhuis van Nederland. Het oudste deel stamt uit 1130. Het huis werd gebruikt door de proost van het kapittel van de Lebuinuskerk. Even deze steeg inlopen om een muurschildering te bekijken waarin het Hanzeverleden van Deventer is verwerkt. De mural toont een jongetje met zijn moeder. De jongen heeft Deventer Koek in zijn armen. De moeder staat bij een marktkar met stokvis. Op de achtergrond zie je de Bergkerk. Leuk detail: het jongetje draagt een sjaal van de plaatselijke voetbalclub Go Ahead Eagles. Daar staat Deventer nu om bekend.
Een bekend steegje van Deventer met veel leuke winkeltjes en terrasjes. Op de plek waar de Broederenkerk staat, werd rond 1300 een klooster gevestigd door de minderbroeders franciscanen (vandaar de huidige naam). In de parochie worden in een reliekschrijn de relieken (beenderen) van Lebuïnus vereerd. Deventer: Hanzestad, koekstad, studentenstad, maar ook behorende tot de oudste steden van Nederland. Deventer heeft een van de oudste parken en een van de mooiste pleinen van Nederland, de IJssel, vele activiteiten en bezienswaardigheden die voor vertier zorgen, maar ook veel groen. In Deventer is echt enorm veel te zien, te doen en te bewonderen. Te veel om allemaal te benoemen in dit artikel. De VVV van Deventer, gevestigd aan de Brink 89 in het monumentale Penninckshuis, biedt alle noodzakelijke informatie voor een bezoek aan Deventer. Het middelpunt van de binnenstad wordt gevormd door de Brink, een langgerekt marktplein omzoomd door bomen en vol met terrassen. Aan het hoofd van het plein is de Waag gevestigd, een laatgotisch waaggebouw uit 1528. Midden op het plein staat de Wilhelminafontein. Vanaf de Brink wandel je de diverse straatjes in. Het Bergkwartier met de Walstraat, de Roggestraat, de Golstraat en de Bergkerk geven je een middeleeuws gevoel. En dan nu de rondwandelingen. Ook hier is het aanbod en de keuze weer enorm. De VVV biedt frequente wandelingen met gidsen aan en er zijn uiteraard diverse routes in papieren vorm verkrijgbaar. De wandeling die ik hier vervolgens beschrijf is een weergave van de Trage Tocht Deventer De Worp (stadse tochten) van Wandelzoekpagina en de oranje + groene gemarkeerde route van het Wandelnetwerk Salland. De rondwandeling start tegenover het station bij de ingang van het Rijsterborgherpark. Je volgt de oranje pijlen. Gelijk bij de ingang van het park is het de moeite waard om eerst een rondje over het Vogeleiland te wandelen, welke echter niet in de routemarkering is opgenomen. Op het eiland vind je een grote volière en een oude muziekkoepel en daarnaast o.a. pauwen, varkentjes, allerhande pluimvee en een horecapaviljoen. Via het park en de oranje route kom je aan bij een spoorviaduct aan het einde van de Singel. Je steekt de straat over en vervolgt je weg langs het parkje onder langs de spoorlijn richting de IJssel. Bij de IJssel ga je rechts onder de spoorbrug door, waar je gelijk rechts de trap oploopt om de spoorbrug over te wandelen naar de overkant van de IJssel. De linkerkant van de spoorbrug is fietspad, de rechterzijde is voetpad. Aan het einde van de spoorbrug ben je aan de overzijde aangekomen op De Worp. Voor de groene route ga je linksaf en wandel je eerst een stuk door de uiterwaarden tussen dijk en IJssel, het struinpad. Stevig en waterdicht schoeisel en een lange broek is hier gewenst, struinen door het dichtbegroeide groen kan erg modderig zijn. Je wandelt over een paar bruggetjes, langs grazende koeien en hebt een prachtig uitzicht over de IJssel. Nadat je de dijk bent overgestoken, wandel je een stuk tussen de landerijen door. Weer bij de spoorlijn aangekomen ga je linksaf, in tegenstelling tot de groene pijl die je rechtsaf wijst. Zo kom je weer uit onder aan de spoorbrug bij het keuzepunt groene en oranje route. Het Worpplantsoen is het oudste stadswandelpark van Nederland. In het park staat een muziekkoepel en in de zomer vinden er regelmatig optredens en evenementen plaats. Grappig is dat een deel van de wijk en de entree vanaf de IJsselbrug in de provincie Gelderland ligt, vallende onder Steenenkamer, gemeente Voorst. Vanuit het park kom je aan bij de IJssel, waar je met het pontje oversteekt naar het stadscentrum. Vanaf de Welle vervolg je de oranje route via de Nieuwe Markt, langs ’t Arsenaal rechts naar het Grote Kerkhof, waar je links de grote Lebuinuskerk ziet. Tegenover de kerk is het stadhuis van Deventer gevestigd. Je vervolgt je wandelroute via de Polstraat, rechts voor het stadhuis, waar je vervolgens uitkomt op de Brink. Je wandelt verder langs de eerder genoemde bezienswaardigheden via de Keizerstraat terug naar het station. Uiteraard kun je zelf nog een andere extra stadswandeling kiezen uit het beschreven aanbod.
Deventer is één van de 5 oudste steden van Nederland. Al bijna 1000 jaren heeft deze stad stadsrechten en de oude binnenstad toont alle highlights van vele jaren historie. Deze stadswandeling door Deventer laat je alle highlights zien, verspreid door de binnenstad, weergegeven in een handige wandelroute van 4 km. Ontdek prachtig Deventer met deze wandelroute! En het mooie is: deze stadswandeling door Deventer is het gehele jaar te bewandelen. Er zijn geen vaste tijdstippen van VVV gidsen, er zijn geen openingstijden, geen entreekosten of verplichte routes: je kunt de stadswandeling door Deventer het gehele jaar doen, op elk moment dat je wenst. Download deze stadswandeling Deventer en begin direct!>> En voor slechts € 2,00 koop je deze stadswandeling hier >>
De geschiedenis van Deventer
Deventer is al héél oud, en na steden als Nijmegen, Maastricht en Utrecht behoort deze stad tot één van de vijf oudste steden van Nederland. Gelegen aan de IJssel, ontstond hier al snel een levendige handel in vis, die geruild werd met brood, landbouwproducten, dieren, etc. De Brink (het grote plein in Deventer) was in die jaren dé plek met jaarlijks meerdere grote markten. De prachtige Waag was het officiële weeg gebouw, waar alle handelswaren werden gewogen. Alleen hele belangrijke handelssteden hadden zo'n Waag gebouw; en Deventer dus ook. En tot op de dag van vandaag staat het prachtige Waag gebouw nog in Deventer! De stad Deventer groeide en bloeide op en kende een verscheidenheid aan ambachten, winkeltjes en vissers. Waar de Schipbeek en de IJssel elkaar kruisten, daar lag de bedrijvige haven. Zo komen jullie onderweg meerdere fraaie panden tegen die betaald werden met "visgeld". En dan hebben wij het nog niet gehad over de Munttoren, de drie fraaie kerken onderweg, Albert Schweitzer, de Kloostertuin.... en ga maar door.... Dus toen wij Deventer bezochten waren we zó enthousiast.... dat we een stadswandeling wilden maken. Maar er was géén stadswandeling die alles aandeed, intussen leuke informatie gaf, of die een duidelijke route had. Dus hebben we die stadswandeling door Deventer zelf gemaakt. En met inbegrip van alle fraaie plekken, leuke info én alle highlights van Deventer. Dus je ontdekt de drie kerken, het Waag gebouw, de oude haven, de IJsselkade, het Bergkwartier, de Walstraat, de plek van de oude stadsmuur en zo door... Met 4 km is deze stadswandeling uitstekend te doen voor iedereen; en zonder openingstijden. Je kunt deze wandeling door Deventer dus op elk moment starten! Wandelroute langs de highlights van Deventer (hanzestad in Overijssel)
Zoals gezegd; deze stadswandeling doet alle mooie en bekende plekken van Deventer aan. De route is heel duidelijk uitgeschreven in een PDF bestand, voorzien van leuke informatie en leuke tips. Ook de Deventer koek (Bussink) mag natuurlijk niet ontbreken. Je ontdekt ze allemaal met deze stadswandeling :-). Extra leuk is de vele informatie die wordt gegeven, zodat de geschiedenis van de stad écht gaat leven. En met 4 km is deze stadswandeling uitstekend te doen tijdens een ochtend of middag.
tags: #gps #stadswandeling #deventer